Amarantus ekspandowany:
właściwości i wartości odżywcze

 

 

Amarantus ekspandowany – szarłat wyniosły (szarłat wiechowaty, amarantus, amarant, łac. Amaranthus cruentus L.)

Amarantus – co to jest? Amarantus to pseudozboże, o zawartości białka znacznie przewyższającej zboża. Pochodzi z terenów, które zamieszkiwali Aztecy, Majowie i Inkowie. Dla tych starożytnych cywilizacji był to podstawowy pokarm oraz według wierzeń – magiczne źródło ich siły i waleczności. Na lata został zapomniany, gdyż pola amarantusa były niszczone przez konkwistadorów, a jego uprawa została zakazana ze względu na przypisywane mu przez pierwotne ludy Ameryki magiczne właściwości. Obecnie wraca w chwale jako „superfood” – produkt żywnościowy o wyjątkowych walorach.

Amarantus, przez niektórych zaliczany do warzyw, łączy w sobie właściwości zbóż i strączków. Opisywany jest jako naturalna mieszanka ryżu i fasoli, natomiast liście amarantusa mogą posłużyć do przygotowania herbaty bądź zostać dodane do sałatki. Mają porównywalny skład do liści szpinaku i dostarczają sporych ilości żelaza oraz witaminy C [1].

Amarantus jest też uprawiany jako roślina ozdobna. Kolor szkarłatny, czyli jasna czerwień wpadająca w róż z odcieniami fioletu, nazywa się tak właśnie dzięki niemu. Z greckiego „amarantus” oznacza „to, co nie więdnie”, gdyż kwiaty amarantusa w pięknym szkarłatnym kolorze zachowują go także po uschnięciu.

 

Obecnie popularny jest między innymi amarantus ekspandowany – co to znaczy? Ekspandowanie nasion amarantusa umożliwia zjadanie ich bez dodatkowych przygotowań, co dla osób ceniących sobie proste rozwiązania jest wyjątkowo wygodne. Amarantus ekspandowany, wykorzystany w naszych recepturach musli, pozwala na zachowanie składników odżywczych [2], przy jednoczesnym nadaniu mu ciekawej i smacznej formy „nadmuchanych kuleczek”. Ekspandowane nasiona amarantusa w interesujący sposób wzbogacają smak potrawy. Warto też zaznaczyć, że jest to składnik, który może się okazać przydatny w przygotowaniu różnego rodzaju dań – wystarczy popuścić wodze swojej kulinarnej fantazji. Ekspandowanego amarantusa da się bowiem wykorzystać w wielu konfiguracjach składnikowych.

 

Skład amarantusa

 

Spośród zbóż zawiera najwięcej białka, w tym lizynę – aminokwas niespotykany w innych zbożachoraz metioninę (niewielkie ilości posiada tylko pszenica). Amarantus dostarcza pełnowartościowego białka, gdyż składa się ono również z aminokwasów egzogennych [3]  – i to w takich ilościach, że skład biologiczny białek amarantusa jest lepszy niż białek soi, a nawet mleka .

 

Tabela 1.

 

Aminokwas [3] Średnia zawartość w ziarnie amarantusa ekspandowanego (g/16 g N)
Cysteina 3,5
Kwas asparaginowy 10,4
Metionina 2,2
Treonina 5,1
Seryna 9,2
Kwas glutaminowy 15,6
Prolina 4,0
Glicyna 14,4
Alanina 6,5
Walina 5,1
Izoleucyna 3,9
Leucyna 6,5
Histydyna 2,0
Lizyna 6,9
Arginina 14,1

 

 

Ziarno amarantusa zawiera 6–9% tłuszczu – w tym do 70% kwasów tłuszczowych nienasyconych – a także błonnik (4,2 g/100 g w ziarnie ekspandowanym) .

Dostarcza również więcej składników mineralnych niż większość warzyw – szczególnie wapnia i żelaza. Jest jedynym zbożem, które dostarcza witaminy C [4]. Amarantus stanowi też źródło antyoksydantów, witaminy E i skwalenu.

 

 

Tabela 2. Wartości odżywcze amarantusa ekspandowanego [4]

 

Składnik odżywczy   Zawartość w 100 g % RWS
Kaloryczność 412 kcal 21
Białko 14,4 g 29
Tłuszcz 7,6 g 11
Węglowodany 71,7 g 28
Błonnik 4,2 g
Witaminy
Tiamina (B1) 0,019 mg 2
Ryboflawina (B2) 0,143 mg 10
Niacyna (B3, PP) 1,17 mg 7
Witamina B6 (pirydoksyna) 0,586 mg 42
Składniki mineralne
Ca 212 mg 27
P 792 mg 113
Fe 9,7 mg 69
Mg 235 mg 63
Zn 3,1 mg 31
Cu 3,1 mg 310
Mn 1,38 mg 69
Na 8,42 mg 351
K 331 mg 17

 

 

Amarantus – właściwości

 

 

Amarantus obniża poziom cholesterolu we krwi. Wśród albumin znajdują się inhibitory trypsyny, które zwiększają przepływ żółci do dwunastnicy, co stymuluje przemianę cholesterolu LDL w wątrobie, przyczyniając się do spadku stężenia tego niekorzystnego związku [5].

Zawiera też więcej skwalenu (2–7%) niż oliwa z oliwek (0,1–0,7%). Skwalen bierze udział w produkcji cholesterolu w wątrobie oraz reguluje ją przez hamowanie syntezy cholesterolu. Zmniejsza również wchłanianie kwasów żółciowych i cholesterolu z przewodu pokarmowego. Jest antyoksydantem o działaniu ochronnym dla mięśnia sercowego.

Amarantus ma działanie antyoksydacyjne. Zawiera beta-karoten, kwas linolenowy, składniki fenolowe, rutynę [6]. Ewenementem na tle innych zbóż jest poziom zawartości witaminy C w amarantusie.

Amarantus jest zbożem bezglutenowym, dobrze tolerowanym przez osoby z celiakią.

Może mieć działanie antyalergiczne poprzez zmniejszanie produkcji IgE (przeciwciała odpowiedzialne za reakcję alergiczną) i zwiększanie produkcji limfocytów pomocniczych (Th1), które równoważą zbyt dużą produkcję przeciwciał [7].

 

Bibliografia:

1.Dane za: Amaranth leaves (raw) vs Spinach, raw – dostępne online: http://skipthepie.org/vegetables-and-vegetable-products/amaranth-leaves-raw/compared-to/spinach-raw/.

2. Murakami T., Yutani A., Yamano T., Iyota H., Konishi Y., Effects of popping on nutrient contents of amaranth seed, „Plant Foods for Human Nutrition” 2014 nr 69 (1), str. 25–29.

3. Pisarikova B., Kracmar S., Herzig I., Amino acid contents and biological value of protein in various amaranth species, „Czech Journal of Animal Science” 2005, nr 50, str. 169–174.

4. Gajewska R., Lebiedzińska A., Malinowska E., Szefer P., Ocena jakości zdrowotnej szarłatu (amarantusa), „Roczniki PZH” 2002, nr 53 (2), str. 141–147.

5. Paśko P., Bednarczyk M., Szarłat (Amaranthus sp.) – możliwości wykorzystywania w medycynie, „Bromatologia i Chemia Toksykologiczna” 2007, nr 2, str. 217–222.

6. Caselato-Sousa V.M., Amaya-Farfán J., State of Knowledge on Amaranth Grain: A Comprehensive Review, „Journal of Food Science” 2012, t. 77, nr 4.

7. Hibi M., Hachimura S., Hashizume S., Obata T., Kaminogawa S., Amaranth grain inhibits antigen-specific IgE production through augmentation of the IFN-gamma response in vivo and in vitro, „Cytotechnology” 2003, nr 43, str. 33–40.

 

Brzmi pysznie? Sprawdź, jak smakuje!

Musli Superfoods

Musli Superfoods

morwy białe suszone, jagody goji suszone, orzechy pekan, tuba 400 g
19,99 zł
Musli sportowców

Musli Sportowców

quinoa (komosa ryżowa), wiśnie suszone, zestaw kubków 6 x 80 g
26,34 zł
Musli Delikatne

Musli Delikatne

maliny liofilizowane, jeżyny liofilizowane, tuba 300 g
19,99 zł