Ksylitol (Cukier brzozowy) – zdrowa alternatywa dla cukru

Ze względu na zdecydowanie malejącą popularność i nieciekawą reputację tradycyjnego, białego cukru na rynku pojawiło się wiele alternatywnych sposobów słodzenia żywności i napojów. Jedną z najjaśniejszych gwiazd stał się ksylitol. Co właściwie kryje się pod nazwą, która brzmi dość zagadkowo i mało naturalnie? Czy ksylitol jest bezpieczny i czy warto go używać? Już spieszymy z wyjaśnieniem!

 

Co to jest ksylitol?

Ksylitol inaczej nazywany jest cukrem brzozowym. Jest bowiem pozyskiwany z drewna brzozy lub z kukurydzy. W niewielkich ilościach ksylitol występuje także w wielu owocach i warzywach. Pochodzi więc z naturalnych źródeł, niemniej, aby uzyskać postać białego proszku, który znamy i możemy kupić w sklepach, ksylitol musi przejść proces uwodornienia cukru.

I tu małe przypomnienie z lekcji chemii. W języku naukowym ksylitol określa się jako pięciowęglowy alkohol polihydroksylowy o słodkim smaku, czyli tak zwany cukrol – alkohol cukrowy. Nie jest to jednak taki rodzaj alkoholu, który prowadzi do nietrzeźwości czy uzależnia. Struktura alkoholu cukrowego pobudza po prostu receptory słodkiego smaku na języku.

 

Dlaczego ksylitol jest lepszy od cukru?

Ksylitol jest niemal tak słodki jak cukier, ale ma aż o 40% mniej kalorii! Nie zawiera fruktozy, dzięki czemu nie zwiększa poziomu glukozy we krwi. Ma też bardzo niski indeks glikemiczny, dlatego z powodzeniem może być stosowany jako słodzik przez diabetyków czy przez osoby stosujące diety redukcyjne. Przypomnijmy: indeks glikemiczny (IG) określa szybkość wzrostu stężenia glukozy we krwi po spożyciu posiłku. Dla porównania cukier stołowy cechuje się indeksem glikemicznym na poziomie około 70, podczas gdy w przypadku ksylitolu wskaźnik ten wynosi zaledwie 8!

 

Zastosowanie ksylitolu kiedyś i dziś

Ksylitol ma szerokie zastosowanie w branży spożywczej i w kulinariach. Można nim zastąpić cukier w domowych wypiekach, poza drożdżowymi! W ich przypadku powoduje niestety, że zaczyn drożdżowy nie pracuje i ciasto nie wyrasta. Z powodzeniem możemy natomiast dodawać cukier brzozowy do ciast i ciasteczek na proszku do pieczenia, babeczek, musli, deserów, napojów, soków czy przetworów owocowo-warzywnych.

Ksylitol znalazł także szerokie zastosowanie w produkcji past do zębów. Wiąże się to z historią jego wyizolowania i popularyzacji. Ksylitol odkryto pod koniec XIX w. Rozpowszechnił się podczas II wojny światowej, kiedy to brak cukru stworzył zapotrzebowanie na alternatywne substancje słodzące. W objętej blokadą handlową Finlandii na szeroką skalę zaczęto produkować i stosować cukier brzozowy. Przeprowadzone po wojnie badania wykazały zdumiewająco dobry stan uzębienia Finów, co przełożyło się na studia nad wpływem ksylitolu na zdrowie jamy ustnej.

Wykazały one, że ksylitol może pozytywnie wpływać na zdrowie zębów, przyczyniając się do zapobiegania próchnicy, ponieważ zwalcza jedną z jej głównych przyczyn – bakterie o nazwie Streptococcus mutans, żywiące się glukozą. Zastąpienie cukru ksylitolem powoduje, że mikroorganizmy tracą pożywienie, a tym samym szanse na przeżycie. Jest on więc częstym składnikiem m.in. gum do żucia.

 

Jeszcze więcej zalet ksylitolu

Ksylitol działa jak prebiotyk i wspiera rozwój korzystnych bakterii w jelitach, tak jak rozpuszczalny błonnik. Zwiększa również wchłanianie wapnia dostarczanego w diecie, a tym samym pozytywnie wpływa na mineralizację kości. Ksylitol blokuje także rozwój grzybów zaliczanych do gatunku drożdżaków Candida albicans, które przyczyniają się do rozwoju kandydozy jamy ustnej.

 

Trawienie ksylitolu

Zdecydowana większość osób dobrze trawi ksylitol. Wprowadzając go do diety, należy jednak obserwować sygnały ze strony swojego organizmu i stopniowo zwiększać dawki. Ksylitol spożywany w zbyt dużych ilościach może powodować wzdęcia, gazy oraz biegunki. Brakuje jednoznacznych informacji o szkodliwości cukru brzozowego.

 

Czy każdy może stosować ksylitol?

Osoby zmagające się z zespołem jelita drażliwego powinny unikać alkoholi cukrowych, a zatem także ksylitolu. Jeśli chcemy wprowadzić ksylitol do diety dziecka, należy to skonsultować z pediatrą.

Organizmy, które bardzo źle tolerują ksylitol to… psy. Musimy zatem uważać, abyśmy przypadkiem nie podawali żywności zawierającej ten słodzik naszym pupilom. To bowiem, co stanowi jego podstawową zaletę dla organizmu człowieka, czyli powolne wchłanianie, jest ogromną wadą w przypadku psa. Organizm zwierzęcia myli ksylitol z glukozą i zaczyna produkować duże ilości insuliny, co może prowadzić do hipoglikemii, czyli niskiego poziomu cukru we krwi. Cukier brzozowy u psów ma też szkodliwy wpływ na pracę wątroby. Trzymajmy więc ksylitol w miejscu, gdzie nasz pupil nie będzie miał do niego dostępu.

Ludziom całe szczęście ksylitol służy. Może doskonale zastąpić cukier w posiłkach i napojach, przynieść szereg korzyści, między innymi w walce z nadwagą i cukrzycą, a także przyczynić się do poprawy stanu zdrowia jamy ustnej. Zachęcamy więc do stopniowego, rozsądnego włączania go do codziennej diety.

Komentarze:

Brak komentarzy