Kurkuma – właściwości, zastosowanie, jak spożywać

Kurkuma jest znaną i popularną przyprawą pozyskiwaną z rośliny o nazwie ostryż długi (łac. Curcuma longa) z rodziny imbirowatych. Inne, bardziej potoczne jej nazwy to ostryż domowy, szafranica, szafran indyjski, żółcień, żółty imbir.

W kuchni wykorzystujemy zwykle zmieloną łodygę lub kłącze, które stanowi także surowiec leczniczy. Ma ono żółtawo-brązowy kolor, we wnętrzu jest jaskrawo pomarańczowy.

Pochodzenie kurkumy

Kurkuma pochodzi z Indii, które nadal przodują w produkcji tej rośliny. Już 600 lat p. n. e. stosowano tę przyprawę do barwienia produktów w kuchni, a w 700 r n.e. stała się popularna także w Chinach. Podbiwszy Azję weszła do kanonu orientalnych smaków, nadając potrawom nie tylko charakterystyczny aromat, ale i piękną złota barwę.

Także w medycynie chińskiej i indyjskiej (w ajurwedzie) doceniono niezwykłe właściwości kurkumy, od wieków łagodząc nią bóle menstruacyjne i okładając nią rany.

Kurkuma – wartości odżywcze i właściwości

Kurkuma zawiera wapń, żelazo, magnez, potas, fosfor, sód oraz cynk. W korzeniu występują biologicznie czynne związki odpowiedzialne za zapach kurkumy i tworzące olejek eteryczny. To ar-turmeron, α-turmeron, β-turmeron, β-caryophyllen, eucaliptol i α-phellanderen.

Cennym i wyjątkowym składnikiem kurkumy jest polifenol o nazwie kurkumina. Ten związek organiczny stanowi parę procent kurkumy i słabo się wchłania z przewodu pokarmowego. Wchłanianie kurkuminy znacznie poprawia towarzystwo piperyny zawartej w pieprzu. Z tego względu owoce czarnego pieprzu często występują w niektórych suplementach z kurkumy.

Kurkuminie przypisuje się działanie przeciwzapalne i antyoksydacyjne, co obecnie jest badane pod kątem profilaktyki i leczenia nowotworów.

Działanie zapobiegającej nowotworom

Kurkumina może hamować ekspresję genów odpowiedzialnych za tworzenie białek, które powodują stany zapalne, a w rezultacie mogą przyczyniać się do wystąpienia nowotworów, a także miażdżycy i otyłości.

Kurkuma hamuje angiogenezę czyli tworzenie naczyń krwionośnych w komórkach nowotworowych, co zapobiega ich wzrostowi.

Kurkumina neutralizuje też reaktywne formy tlenu, mogące zaburzać prawidłowe działanie komórek.

Mamy więc zatem działanie przeciwzapalne oraz antyoksydacyjne.

Wpływ na układ nerwowy

Zawarty w kurkumie tumeron może pobudzać namnażanie i różnicowanie komórek nerwowych.

Kurkuma może też wspomagać terapię zaburzeń osobowości czy depresji.

Działanie przeciw wirusom

Kurkuma może hamować namnażanie się wirusów, np. alfawirusów, powodujących wenezuelskie końskie zapalenie opon mózgowych.

Kurkumina może także wspomagać walkę z wirusem SARS – CoV. Hamuje bowiem „burzę cytokin” i stymuluje układ odpornościowy, może hamować obrzęk płuc i ich włóknienie. Według badań może być pomocna w zapobieganiu i leczeniu COVID – 19.

Wpływ na układ trawienny

Kurkuma wchodzi w skład preparatów stosowanych w zaburzeniach trawienia oraz dysfunkcji trzustki.

Może bowiem działać żółciopędnie, przeciwbakteryjne (np. na H. pylori, która odpowiada za wrzody żołądka) i rozkurczająco. Kurkuma pomaga pobudzać wydzielanie gastryny, sekretyny i enzymów trzustkowych.

Kurkuma może też działać ochronnie na wątrobę.

Obniżenie cholesterolu i cukru we krwi

Kurkumina może obniżać poziom cukru i cholesterolu we krwi, co w efekcie może wspomagać profilaktykę chorób układu krwionośnego.

Właściwości odchudzające

Przyprawa w naturalny sposób wspomaga przemiany metaboliczne i funkcjonowanie układu trawiennego, dlatego długotrwałe, regularne przyjmowanie kurkumy, najlepiej z pieprzem, może zapobiegać nadmiernemu przyrostowi tkanki tłuszczowej. Ponieważ może też obniżać stężenie glukozy i hemoglobiny glikowanej we krwi Warto też wspomnieć, że dodawana do dań jako przyprawa, nie wpływa znacząco na ich kaloryczność.

Kurkuma – zastosowanie

W kuchni

Jak już wspominaliśmy kurkuma lepiej przyswajana jest z pieprzem, ale także tłuszczem, najlepiej kokosowym. Jej biodostępność w przeciwieństwie do wielu innych produktów, zwiększa podgrzanie.

Kurkuma w postaci wysuszonego i zmielonego na proszek korzenia jest aromatyczną przyprawą dostępną samodzielnie oraz w mieszankach charakterystycznych dla kuchni orientalnej, szczególnie Indii. Curry, garam masala czy sos Worcestershire nie obejdą się bez słonecznego proszku.

Kurkuma stanowi ciekawy dodatek do duszonych warzyw, zup i ryżu, marynat, rosołu, potraw z drobiu, ryb i owoców morza. Można stosować ją zamiennie z szafranem.

Nie tylko ze względu na kolor, kurkuma świetnie komponuje się z pomarańczą i marchwią.

Należy pamiętać o tym, że kurkuma barwi skórę i ubrania, więc przygotowując świeżą kurkumę powinniśmy uważać, żeby się nie pobrudzić. Te barwiące właściwości tez są wykorzystywane w kuchni oraz przemyśle – E100 na etykiecie to właśnie kurkuma!

Przechowywanie

Nieobrane kłącza kurkumy powinniśmy przechowywać szczelnie owinięte w lodówce do trzech tygodni. Sproszkowaną trzymajmy w dobrze zamkniętym słoiku.

Zastosowanie w kosmetyce

Kurkuma regularnie przyjmowana w diecie może korzystnie wpłynąć na wygląd skóry. Kosmetyki z kurkumą wspomagają leczenie trądziku i łuszczycy. Składniki kurkumy mogą opóźniać starzenie się skóry. Zanim jednak sporządzimy sobie domowa maseczkę z kurkumy i nałożymy ją n twarz, pamiętajmy, że roślina silnie barwi skórę na pomarańczowo.

Tę właściwość wykorzystuje się do barwienia kosmetyków związanych z makijażem, takich jak szminki czy podkłady pod makijaż. Dodaje się ich też do płukanek do włosów.

Olejki pozyskiwane z kurkumy są składnikiem perfum.

Przeciwwskazania do spożywania

Kurkuma jest nietoksyczna. Przyjmowana w dużych dawkach może wchodzić w interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi.

Kobiety w ciąży nie powinny przyjmować zbyt dużych ilości tej przyprawy, ponieważ może wywoływać skurcze macicy.

Przeciwwskazana jest też  przy występowaniu kamieni żółciowych.

Przy zachowaniu zdrowego rozsądku będziemy czerpać z kurkumy samo zdrowie!

Komentarze:

Brak komentarzy